كه - مانند هميشه و همه جا - به زودى ازدواجها وسيله‌اى براى سياست شد . امكان ازدواج چندهمسرى به تحكيم اتحاد سياسى كمك مؤثر و فوق‌العاده‌اى مىكرد ، « 100 » و تعداد ازدواجهاى سياسى را - كه گاه صريحا به‌عنوان « راحت‌ترين وسيله اطلاعاتى به منظور جلوگيرى از جنگها » تلقى مىشد « 101 » - نمىتوان ناديده گرفت . « 102 » بدين‌وسيله ارتباطات بين اعراب و ايرانيان به وجود آمد ، همان گونه كه بين اتباع هردو اين ملّت با تركان پديد آمد . طبعا سعى مىشد ، تا آنجا كه امكان داشت ، هم‌طرازى نيز در نظر گرفته شود . « 103 » امّا شرايط سياسى حاكم شكست خورده اغلب ايجاب مىكرد كه دختر خود را براى ازدواج به فاتح بدهد ، در حالى

--> ( 100 ) . مثالهايى از عصر باستان ايران جمع‌آورى شده است : Noldeke , Aufs . 9 , 11 , 17 ( 101 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 113 ( سال 126 ه / 744 م در خراسان ) . ( 102 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1858 ، 1866 ( سال 157 ه / 774 م : خراسان ) ؛ طبرى : تاريخ 3 ، ص 137 ( سال 141 ه / 59 - 758 م طبرستان / خلفاء ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 66 ( سال 318 ه / 930 م سامانيان / گورگان ) ؛ مسكويه : تجارب الامم ، ج 2 ، ص 8 ( سال 329 ه / 41 - 940 ) - ابن اثير ، الكامل ، ج 8 ، ص 127 ( سال 329 ه / 941 م : آل بويه / گوركان ) ؛ ابن اثير ، الكامل ، ج 8 ، ص 207 ( سال 361 ه / 972 م : سامانيان / آل بويه ) ؛ ج 9 ، ص 46 ( خوارزم / محمود غزنوى ) ؛ ص 65 ( محمود غزنوى / قراخانيان ) ؛ ص 82 ( محمود غزنوى / گوركان ) ؛ ص 131 ( سال 428 ه / 38 - 1037 م ) ؛ ص 171 ( سال 433 ه / 42 - 1041 ) ؛ ص 184 ( سال 439 ه / 48 - 1047 م : سلجوقيان / فارس ) ؛ ص 202 ( سال 444 ه / 53 - 1052 م : بر خلاف ميل زن ! ) ؛ حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 11 ( سال 441 ه / 1049 م ) ؛ ص 12 و بعد - ابن اثير ، الكامل ، ج 10 ، ص 49 ( سال 448 ه / 57 - 1056 م : خليفه با شاهزاده‌اى سلجوقى ازدواج مىكند ) ؛ ابن اثير ، الكامل ، ج 8 ، ص 249 - ابن خلدون / العبر چاپ دسلن ج 1 ص 250 ( قرن چهارم ه / دهم م ؛ آل بويه - با وجود تشيع - و خلفاء ؛ رجوع كنيد به : ( Krymskyj I 129 محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 13 ( حدود سال 465 ه / 1073 م قاورد كرمانى ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، 205 - دولتشاه : تذكره ، ص 131 ( سال 512 ه / 1118 م سنجر ) ؛ بندارى : زبدة النصرة ، ص 222 - راوندى : راحة الصدور ، ص 236 ( سال 541 ه / 1146 م : سلجوقيان ) ؛ محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 128 و بعد ( سال 581 ه / 1185 م : سلجوقيان ) . ( 103 ) . رجوع كنيد به فرض ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 158 ( سال 337 ه / 49 - 948 م : سامانيان ) و محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 27 ( حدود سال 504 ه / 1110 م : كرمان ) . - و نيز نزد سامانيان : طبرى : تاريخ 1 . ص 2879 ( حدود سال 29 ه / 650 م : يزدگرد سوّم ) .